Lời dẫn : Bài này đã in gửi các Chi Phái tại Xuyên Tây khi nhiều người phân vân có nên mời  tôn giáo đến tụng niệm tại nhà thờ mới, và tất cả đã thống nhất lễ an vị và khánh thành chỉ làm theo tín ngưỡng cổ truyền. TVH.

Pháp lệnh Tín ngưỡng, Tôn giáo của Quốc hội và Nghị định số 92/2012/NĐ -CP của Chính phủ xác định : “đền thờ, nhà thờ Tộc, đình Tiền hiền, miếu xóm, lăng Bà, Đài Nam Giao, Lễ hội Hùng Vương... thuộc lĩnh vực Tín ngưỡng chứ không phải lĩnh vực Tôn giáo”.

 Vài năm gần đây, Nhà nước có nhiều văn bản hướng dẫn, còn các giáo sư, tiến sĩ thì có nhiều bài nghiên cứu rất hay về vấn đề thực hành nghi thức trong các cơ sở tín ngưỡng, như nhà thờ tộc của chúng ta, để đảm bảo tính bản sắc riêng, không nhập nhằng giữa tín ngưỡng (ví dụ: Nhà thờ tộc) với tôn giáo. (xin đọc thêm các bài ở mục ghi chú dưới bài này)

 Nhà thờ Tộc là tín ngưỡng thờ phụng Tổ tiên thì phải theo những nghi thức cổ truyền của dân tộc để giữ bản sắc riêng của mình, không để tôn giáo hoặc mê tín dị đoan xâm nhập hoặc biến tướng. Ví dụ nhà thờ Tộc ta không xây Miếu Tổ Cô vì đó là sản phẩm của mê tín, đồng bóng ; mà chỉ xây cái Miếu Thổ Thần theo đúng quy định ở sách “Minh Mạng chính yếu” cách đây 200 năm.

 Nhà thờ Tộc là của chung hàng trăm gia đình trong Tộc, có cùng chung tín ngưỡng thờ cúng Tổ tiên nên đã đồng tâm hiệp lực đóng góp xây dựng nên Nhà thờ Tộc. Trong Tộc chỉ một số gia đình theo các tôn giáo khác nhau, nên ai theo đạo nào thì lập riêng danh sách ông bà trong Chi Nhánh của mình đem vào thờ phụng tại các Báo Ân đường trong Chùa hoặc Thánh thất của họ...

 Trong Nhà thờ Tộc, chỉ sử dụng chiêng, trống và nhạc cổ truyền làm nhạc khí chứ không dùng chuông, mỏ... ; dùng lễ phục "áo dài khăn đóng" khi hành lễ cúng tế Trời – Đất – Thần –Tổ tiên - cầu cho vong linh người đã khuất được nhàn du ở “suối vàng, cửu tuyền, chín suối, tiên cảnh(chứ không phải đến “niết bàn, thiên đường...” như bên tôn giáo) ; dùng nghi thức xướng cổ truyền (hưng, bái, phủ phục, bình thân, quán tẩy, chước tửu...) và các văn tế biền ngẫu để “tôn vinh, bày tỏ” nhằm ca ngợi công đức của Tiên Tổ, cầu xin Tiên linh của dòng tộc mình phù hộ cho con cháu trong tộc an khang, hanh thông, làm ăn phát đạt, mùa màng bội thu, chăn nuôi phát triển, cuộc sống ấm no...

 Sắp khánh thành Nhà thờ Tộc, tôi đề nghị Hội đồng gia Tộc không mời bất kì tôn giáo nào vào thực hành nghi lễ tôn giáo của họ tại Nhà thờ Tộc Trần Văn của mình để khỏi nhập nhằng giữa tín ngưỡng và tôn giáo và nhất là giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất chung trong gia Tộc.

                                                                                    Trần Văn Hảo

Ghi chú : Bà con có thể tìm đọc thêm các văn bản sau về nội dung trên :

a) Thông tư số 04/20140TTLT-BVHTTDL-BNV ngày 30/5/2014 Hướng dẫn việc thực hiện nếp sống văn minh tại các cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo;

b) CV số 796/HD-BVHTTDL (18/3/2009) của Bộ VH hướng dẫn việc tổ chức nghi lễ dâng hương;

c) Việt Nam Phong tục sách – Phan Kế Bính

d) An Nam phong tục sách – Mai Vương Đoàn Triển

e) Từ điển Việt Nam lễ tục – Bùi Xuân Mỹ, Phạm Minh Thảo...